Włosy wysokoporowate – jakie to? Jak je rozpoznać i pielęgnować?

Włosy wysokoporowate to pasma, których łuski są mocno odchylone od łodygi, przez co są matowe, szorstkie i bardzo podatne na utratę nawilżenia. Ich rozpoznanie jest możliwe na podstawie charakterystycznych objawów, takich jak szybkie wysychanie po umyciu czy intensywne puszenie się pod wpływem wilgoci. W dalszej części artykułu omawiamy, jak skutecznie przywrócić im zdrowy wygląd za pomocą świadomie dobranej rutyny.

Czym charakteryzują się włosy wysokoporowate?

Określenie „wysokoporowate” odnosi się bezpośrednio do budowy zewnętrznej warstwy włosa. Łuski, które w zdrowych pasmach ściśle do siebie przylegają, tutaj pozostają wyraźnie uniesione. Taki stan sprawia, że wewnętrzne warstwy są niemal bezbronne wobec działania czynników zewnętrznych. W praktyce oznacza to, że pasma błyskawicznie chłoną wodę podczas mycia, ale równie szybko ją oddają, co prowadzi do chronicznej suchości włosów.

Pod mikroskopem przypomina to nieco szyszkę, której łuski są rozwarte. Konsekwencje są widoczne gołym okiem. Powierzchnia kosmyków nie odbija światła w jednolity sposób, dlatego wydają się one pozbawione blasku. Do tego dochodzi duża szorstkość włosów, którą wyczuwa się pod palcami przy próbie przesunięcia dłonią wzdłuż pasma od nasady aż po same końce.

Brak szczelnej bariery ochronnej przekłada się też na zwiększoną łamliwość włosów. Końcówki rozdwajają się wyjątkowo szybko, a na długości pojawiają się charakterystyczne białe punkty w miejscach pęknięć. Dodatkową trudnością jest plątanie się włosów – rozczesywanie suchych pasm często kończy się ich wyrywaniem, jeśli nie zastosuje się odpowiedniego środka poślizgowego. Nic więc dziwnego, że wiele osób określa je mianem najbardziej kapryśnego typu.

Skąd bierze się wysoka porowatość?

Przyczyny takiego stanu rzeczy można podzielić na wrodzone i nabyte. W pierwszym przypadku decydującą rolę odgrywają geny. Włosy kręcone, a w mniejszym stopniu także falowane, ze swojej natury mają tendencję do nierównego ułożenia łusek. Ich spiralna struktura sama w sobie powoduje, że na zakrętach łuski nie mogą przylegać idealnie. Dlatego właśnie loki i fale są często klasyfikowane jako pasma o przynajmniej średniej, a częściej właśnie wysokiej porowatości.

O wiele częściej jednak za zwiększoną przepuszczalność odpowiadają czynniki zewnętrzne. Na pierwszy plan wysuwają się uszkodzenia chemiczne wywołane zabiegami fryzjerskimi. Rozjaśnianie, szczególnie wieloetapowe, w drastyczny sposób narusza strukturę keratyny. Nie bez znaczenia pozostają również trwała ondulacja i częste farbowanie, które poprzez podnoszenie łusek w celu wprowadzenia pigmentu, przy niedostatecznej późniejszej regeneracji, na stałe pogłębiają problem.

Sporą grupę stanowią też uszkodzenia termiczne i mechaniczne. Codzienne używanie prostownicy rozgrzanej do 200°C bez wcześniejszego nałożenia termoochrony to najprostsza droga do degradacji pasm. Podobnie działa notoryczne rozczesywanie na sucho z użyciem siły, spanie z mokrymi włosami czy energiczne pocieranie ich bawełnianym ręcznikiem po umyciu. W efekcie nawet pierwotnie zdrowe i gładkie włosy niskoporowate mogą z czasem przejść w skrajnie uwrażliwione wysokopory.

Jak rozpoznać włosy wysokoporowate?

Wizyta w gabinecie trychologicznym z profesjonalnym mikroskopem daje stuprocentową pewność, ale istnieje też szereg domowych obserwacji, które z dużą dokładnością pozwalają określić typ pasm. Najważniejszą wskazówką jest zachowanie fryzury w kontakcie z wilgocią. W warunkach podwyższonej wilgotności powietrza, na przykład podczas deszczu lub w zaparowanej łazience, wysokopory niemal natychmiast zaczynają się puszyć. To efekt gwałtownego wchłaniania cząsteczek wody przez odsłonięte wnętrze włosa.

Charakterystyczny jest też czas schnięcia. O ile mokre końcówki mogą przyprawiać o ból głowy, o tyle tuż po odciśnięciu nadmiaru wody, środkowa część pasm i same końce zdają się przesychać w zastraszającym tempie. Często wystarczy kilkanaście minut, by stały się zupełnie suche, podczas gdy skóra głowy i okolice nasady wciąż pozostają wilgotne. Ta cecha wynika bezpośrednio z braku przeszkód dla odparowującej wody.

W dotyku odczuwalna jest matowość włosów i ich strukturalna nierówność. Przy próbie przejechania palcami od końców w kierunku skóry głowy wyczuwa się charakterystyczną „chropowatość”. Do listy symptomów należy też dopisać trudność w rozczesywaniu oraz elektryzowanie się – nawet wtedy, gdy nie mamy do czynienia z syntetycznymi materiałami. Dopełnieniem obrazu jest podatność na odgniatanie. Wysokopory bardzo łatwo zapamiętują kształt gumki czy wsuwki, utrzymując go wiele godzin po ich ściągnięciu.

O stanie łusek mówi nie tylko dotyk, ale i tempo nasiąkania wodą – jeśli suchy włos wrzucony na taflę płynu szybko tonie, świadczy to o ich mocnym odchyleniu.

Jak pielęgnować włosy wysokoporowate?

Podstawa to zrozumienie, że pasma o rozchylonych łuskach potrzebują przede wszystkim domknięcia i odbudowy. Bez tego wszelkie próby nawilżenia spełzną na niczym, bo woda będzie nieustannie parowała. Filarem codziennej rutyny staje się zatem wykorzystanie zasady równowagi PEH. Skrót ten, oznaczający proteiny, emolienty i humektanty, porządkuje aplikację składników aktywnych tak, by pasma otrzymywały wyłącznie to, czego w danym momencie najbardziej potrzebują.

Równowaga PEH

Proteiny, czyli różnego rodzaju białka (np. keratyna, proteiny pszeniczne czy jedwabiu), pełnią funkcję budulcową. W przypadku wysokoporów szczególnie dobrze sprawdzają się te o większych cząsteczkach. Ich zadaniem jest wypełnienie ubytków w strukturze włosa. Emolienty natomiast odpowiadają za stworzenie na powierzchni włosa ochronnego filmu. To właśnie one bezpośrednio ograniczają puszenie się włosów, nadają gładkość i sprawiają, że woda oraz wartościowe składniki wcześniej zamknięte w pasmach nie mają szansy zbyt szybko wyparować. Do tej grupy zalicza się oleje, masła (shea, kakaowe) oraz silikony w formie lekkich, lotnych związków.

Wbrew pozorom delikatne nawilżenie humektantami także jest potrzebne, ale z dużym wyczuciem. Substancje takie jak gliceryna, aloes czy kwas hialuronowy potrafią przyciągać wilgoć z otoczenia. Jeśli jednak powietrze jest suche, będą one ciągnęły wodę z głębszych warstw włosa, potęgując problem. Dlatego humektanty w produktach do włosów wysokoporowatych powinny znajdować się raczej na dalszych miejscach w składzie i zawsze w towarzystwie solidnej dawki emolientów. Cała sztuka polega na obserwacji: przesada z proteinami kończy się sztywnymi, „strzelającymi” pasmami, a nadmiar emolientów – obciążeniem.

Rola olejowania

Jeden z najskuteczniejszych zabiegów w pielęgnacji tego typu pasm to regularne olejowanie włosów. Wysokopory dosłownie „piją” oleje wielonienasycone, bogate w kwasy omega-3 i omega-6. Drobne cząsteczki tłuszczu wnikają głęboko pod odchylone łuski, dostarczając składników odżywczych bezpośrednio do wnętrza włosa. Efektem systematycznego olejowania jest nie tylko doraźne wygładzenie, ale też stopniowe zwiększanie odporności na uszkodzenia mechaniczne. Pasma stają się bardziej elastyczne i rzadziej pękają podczas czesania.

W przypadku wysokich porów nie należy bać się dociążenia – to właśnie cięższe oleje, takie jak lniany czy konopny, najlepiej domykają łuski.

Jak wybrać olej?

Wśród najbardziej cenionych olejów roślinnych na pierwszy plan wysuwa się olej lniany, który dzięki dużej zawartości kwasu alfa-linolenowego i witaminy E wzmacnia cebulki włosów oraz wyraźnie spowalnia proces ich przetłuszczania. Olej z wiesiołka ma natomiast zdolność do regulowania pracy gruczołów łojowych, przez co sprawdza się u osób borykających się jednocześnie z łupieżem i suchością długości. Z kolei olej z kiełków pszenicy słynie z właściwości silnie domykających łuski i ułatwia późniejsze układanie fryzury.

Dla pasm ekstremalnie zniszczonych, reagujących kruszeniem na byle dotyk, zbawienny może okazać się olej z pestek winogron. Tworzy on subtelną, niewyczuwalną powłokę, która chroni przed nadmiernym odparowywaniem wilgoci, a jednocześnie nie skleja włosów. Olej ze słodkich migdałów, tłoczony na zimno, kompleksowo odżywia i przywraca utracony blask, tworząc barierę ochronną przed promieniowaniem UV. Osoby z tendencją do wypadania powinny zainteresować się z kolei olejem z czarnuszki, który wspiera porost i wygładza powierzchnię pasm, zapobiegając ich puszeniu.

Wybór jest zatem bardzo szeroki i poza wyżej wymienionymi warto wspomnieć również o oleju konopnym, oleju z nasion bawełny czy oleju z orzechów włoskich. Każdy z nich wnosi nieco inny profil kwasów tłuszczowych, dlatego metoda prób i obserwacji jest nie do przecenienia. Na uwagę zasługują też mieszanki, których gotowy skład łączy kilka olejów w jednej butelce, co zaspokaja różne potrzeby pasm za pomocą jednego produktu.

Techniki aplikacji

Olej można nakładać na kilka sposobów, a wybór metody zależy głównie od indywidualnych preferencji i czasu, jaki możemy poświęcić na zabieg. Metoda na sucho polega na aplikacji oleju bezpośrednio na niezmoczone włosy na minimum 30 minut przed myciem. Sprawdza się idealnie, gdy chcemy zapewnić pasmom maksymalną dawkę lipidów. Podobne efekty daje olejowanie na mokro, które przeprowadza się tuż po umyciu na odsączone z nadmiaru wody, ale wciąż wilgotne kosmyki – wówczas olej pomaga zatrzymać nawilżenie wewnątrz.

Dla bardziej zaawansowanych istnieje też metoda na odżywkę lub na tak zwany „rosołek”, czyli bazę humektantową. W praktyce wygląda to tak, że najpierw na włosy aplikuje się preparat silnie nawilżający, na przykład mgiełkę z aloesem, a następnie dopiero warstwę oleju. Technika ta wzmacnia efekt domykania łusek, bo humektanty przyciągają wilgoć, a olej błyskawicznie zamyka ją w środku. Włosy po takim zabiegu na długo pozostają sypkie i elastyczne.

Mycie i odżywianie

Podstawę codziennej rutyny stanowi łagodny szampon. W składzie nie powinno być miejsca dla agresywnych detergentów anionowych takich jak SLS czy SLES, które dodatkowo podrażniają skórę głowy i przesuszają już i tak wrażliwe długości. Sprawdzą się formuły na bazie substancji myjących pochodzenia roślinnego lub łagodnych glukozydów. Myjąc, należy skoncentrować się przede wszystkim na skalpie, a powstałą pianę jedynie przepłukać przez długość, nie trąc jej intensywnie.

Bezpośrednio po myciu następuje czas na odżywkę lub maskę. To kluczowy moment, bo rozchylone łuski są wtedy maksymalnie otwarte i chłoną wszystko niczym gąbka. Włosy wysokoporowate raczej trudno przeciążyć, dlatego odżywka emolientowa może być stosowana przy każdym myciu bez obaw o utratę objętości. Raz w tygodniu warto zaś sięgnąć po maskę proteinową. Jeżeli pasma stały się gumowate i zbyt miękkie, oznacza to potrzebę protein; jeśli są sztywne i matowe – domagają się emolientów. Taką naprzemienną strategię dostosowuje się na bieżąco do reakcji własnych pasm.

Ochrona przed czynnikami zewnętrznymi

Sama umiejętność mycia i odżywiania to tylko połowa sukcesu. Równie ważna okazuje się ochrona włosów w ciągu dnia. Końcówki włosów, jako najstarsza i najbardziej narażona na tarcie część pasm, wymagają codziennego zabezpieczania serum lub lekkim olejkiem. Preparaty z lotnymi silikonami natychmiast wygładzają rozdwojone miejsca, optycznie poprawiając wygląd fryzury. Nie należy się ich obawiać – nie kumulują się one nadmiernie, a przy regularnym oczyszczaniu skóry głowy raz na dwa tygodnie mocniejszym szamponem nie doprowadzimy do nadbudowy.

Przy planowaniu stylizacji z użyciem suszarki, prostownicy czy lokówki, nieodzowne jest stosowanie kosmetyku termoochronnego. Warto wybierać produkty z deklarowaną odpornością na temperatury sięgające nawet 230°C, aplikowane na wilgotne pasma przed suszeniem. Samo suszenie powinno przebiegać letnim nawiewem, a na koniec chłodnym strumieniem powietrza, który domyka łuski i utrwala efekt wygładzenia. W sezonie letnim konieczne jest również zabezpieczenie koloru farbowanych pasm przed blaknięciem za pomocą mgiełki z filtrem UV.

Czego unikać przy włosach wysokoporowatych?

Świadoma pielęgnacja opiera się nie tylko na wdrażaniu dobrych nawyków, ale także na eliminowaniu tych destrukcyjnych. Największym wrogiem są zabiegi rozjaśniające wykonywane w domu, bez znajomości zasad oksydacji i późniejszej regeneracji. Po takim zabiegu łuski pozostają często trwale odchylone, a pasma wchodzą w stan tak zwanego uwrażliwienia. Podobnie działa trwała ondulacja, która w połączeniu z już istniejącą suchością może doprowadzić do nieodwracalnego zniszczenia struktury.

Częste prostowanie bez odpowiedniej bazy termoochronnej to kolejny grzech, który widać po matowym, „przypalonym” wyglądzie długości. Lepiej też zrezygnować z ciasnych upięć i gumek z metalowymi elementami, które przy każdym ruchu głowy działają na włosy niczym miniaturowa piła. Rozczesywanie na sucho, zwłaszcza za pomocą szczotek z gęstym, ostrym włosiem, nasila elektryzowanie się włosów i prowadzi do ich nadmiernego wyrywania. Radykalne zmiany w tych codziennych czynnościach potrafią przynieść poprawę w ciągu zaledwie kilku tygodni.